Is melk goed voor elk?

Eind jaren ’50 / begin jaren ’60 waren er volop campagnes voor ‘de witte motor’. Melk zou hartstikke gezond zijn en vooral noodzakelijk voor je dagelijkse portie calcium. Er kwam de afgelopen jaren echter ook steeds meer kritiek op de gezondheidsclaim van melk. Hoe zit dat nu precies en hoe gezond is melk eigenlijk?

Gezondheidswinst
Zuivel is de algemene term voor producten die gemaakt worden van (rauwe) melk van zoogdieren. De gezondheidsraad geeft als advies om enkele porties – 2 á 3 – zuivel per dag te eten, waaronder melk en yoghurt. Zuivel is een bron van de vitamines B2, B12 en calcium. Het levert bovendien mineralen als fosfor, kalium, magnesium en zink. Volgens het voedingscentrum staat zuivel in de schijf van vijf omdat het nemen van zuivel samenhangt met een lager risico op darmkanker en het eten van yoghurt met een lager risico op diabetes 2.

Kritiek
Toch hoor je steeds meer mensen zeggen dat ze last hebben van klachten na het drinken van melk en ook populaire diëten zoals het Paleo dieet stellen dat zuivel niet thuishoort in een gezond voedingspatroon. Een tijd geleden waren er tevens nieuwsberichten over het verband tussen een hoge consumptie van melk en een verhoogde kans op prostaatkanker. Hiervoor bleek echter onvoldoende bewijs.

Onderzoek wijst uit dat melk niet ongezond is, maar dat je het ook niet per se nodig hebt. Wanneer je gezond en gevarieerd eet kan je de voedingsstoffen ook uit andere producten halen, bijvoorbeeld uit ei, groene groenten en noten & zaden.

Hormonen en antibiotica
Een ander bekent argument tegen melk is dat er te veel hormonen in zouden zitten. Nu wordt in Nederland streng gecontroleerd op toegevoegde hormonen. De hoeveelheid ‘natuurlijke’ hormonen is zo laag dat het geen invloed heeft op onze hormoonhuishouding. Ook op antibiotica in de melk wordt gecontroleerd. Echter wil je het zekere voor het onzekere nemen – denk ook aan pesticiden – en vind je de levenskwaliteit van de koe ook belangrijk? Kies dan voor biologische melk.

Mager vs vol?
En dan de steeds terugkerende vraag of je nu beter magere of volle melkproducten kan eten. Volle producten zijn lange tijd in het verdomhoekje gekomen vanwege de vetten. Vet was een tijd geleden echt een boosdoener met betrekking tot hart- en vaatziekten. Inmiddels is dat wel bijgesteld, vet is namelijk gewoon een belangrijk onderdeel in een gezond voedingspatroon. Er wordt wel onderscheid gemaakt tussen onverzadigde en verzadigde vetten, van deze laatste moet je niet te veel eten. In volle melkproducten zitten relatief meer verzadigde vetten. Is volle melk daarom slecht? Dat kun je zo niet zeggen. Volle melkproducten zouden prima passen in een gezond voedingspatroon mits je daarnaast niet te veel verzadigde vetten binnenkrijgt. Bovendien zitten er in de magere of light variant vaak veel suikers. Het gaat uiteindelijk om het totaalplaatje en je voedingspatroon als geheel.

Koemelk allergie
Bij een koemelk allergie is iemand allergisch voor de eiwitten in melk, je lichaam ziet deze eiwitten dan als een indringer. Het kan eczeem veroorzaken, maar zelfs ademhalingsproblemen en in een ergste geval een anafylactische shock.

Lactose-intolerantie
Bij lactose-intolerantie gaan de problemen over de melksuiker, lactose. Melksuiker wordt afgebroken in de darmen door het enzym lactase alvorens het wordt opgenomen in het lichaam. Echter niet iedereen maakt voldoende lactase aan. De melksuikers komen dan onverteerd in de dikke darm en worden daar door de bacteriën vergist. Dit verstoort de darmflora en kan verschillende klachten veroorzaken:

  • opgeblazen gevoel
  • diarree
  • krampen
  • winderigheid
  • opgezette buik
  • misselijkheid

Maar ook vermoeidheid en een onrustige huid worden in verband gebracht met lactose-intolerantie. Of iemand voldoende lactase aanmaakt hangt af van verschillende factoren, zoals leeftijd, afkomst (mensen uit Afrika, Azië en Zuid-Europa maken minder lactase aan), beschadiging van de darmwand, een eventuele aangeboren (erfelijke) lactose-intolerantie en het prikkelbare darm syndroom. Mensen kunnen lactose-intolerant zijn zonder dat ze het weten. Aangezien het hier niet gaat om een allergie kunnen de meeste mensen wel een beetje lactose verteren en zullen ze pas klachten ondervinden bij een grote hoeveelheid. Bovendien worden veel klachten niet gelijk gelinkt aan de consumptie van melk. Heb je een sterk vermoeden van een allergie of intolerantie? Raadpleeg je huisarts. Maag- en darmklachten kunnen verschillende oorzaken hebben en alleen een test kan uitsluitsel geven of er sprake is van een allergie of intolerantie.

Plantaardige melk
Vanwege mijn intolerantie was ik al vroeg met plantaardige alternatieven zoals soja in de weer, nog voordat het een hippe trend werd. Nu steeds meer mensen kiezen voor plantaardig – mede door de opkomst van veganisme – groeien de mogelijkheden en kan ik inmiddels overal mijn cappuccino op basis van plantaardige melk drinken. Overigens doe je er wel verstandig aan even op de verpakking te kijken van je plantaardige variant op zuivel. Het is een product uit de fabriek en je vind er vaak een hoop toevoegingen in. De ongezoete soja variant is vaak de beste keuze. Deze soja producten zijn meestal ook verrijkt met calcium en vitamine B12, ideaal als je helemaal geen zuivel eet.

Vooralsnog wegen de gezondheidsvoordelen van zuivel op tegen de mogelijke nadelen en wordt het eten van enkele porties per dag aanbevolen door Gezondheidsraad. Uitzondering zijn diegene die allergisch zijn of lactose-intolerant. Heb je dat vermoeden? Raadpleeg je huisarts en ga niet onnodig een productgroep schrappen uit je voedingspatroon. Kies je er bewust voor geen zuivel te eten? Als je zorgt dat je voldoende B2, B12 en calcium binnenkrijgt kan je prima zonder zuivel.

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *